Definitie

De term “Architectonisch Beton” wordt door de prefabindustrie gebruikt voor een geheel van elementen welke door hun vormgeving, afwerking, kleur, textuur en hoge kwaliteit een wezenlijke bijdrage leveren tot de architectuur van een gevel of een andere constructie. Het voornaamste kenmerk van Architectonisch beton ligt in de bijna onbeperkte mogelijkheden op gebied van stijl, kleurschakering en oppervlakteaspect. De toepassingen zijn derhalve onbeperkt: van de reproductie van klassieke gevels met al hun ornamenten uit de Renaissance, tot de meest verbeeldingsvolle gebouwen van de toekomst. De enige begrenzing is in feite de creativiteit van de ontwerper. Het Architectonisch beton is bovendien een materiaal welke de mogelijkheid biedt om een aantrekkelijke architectuur te combineren met andere constructieve en bouwfysische functies. Het wordt gebruikt voor gevels van allerlei soorten gebouwen, welke zich onderscheiden door een prestigieus en karaktervol uitzicht. De elementen worden ook binnen de gebouwen gebruikt voor allerlei constructieve en decoratieve functies.

Architectuur is een levende kunst welke voortdurend verandert onder invloed van technologische ontwikkelingen, trends in de maatschappij, traditie, cultuur en nog andere factoren. Geprefabriceerd “Architectonisch Beton” draagt daartoe in de letterlijke en figuurlijke zin zijn “steentje” bij.

Mooi, sterk en creatief

Het gebruik van beton als constructiemateriaal met een bijkomende esthetische functie werd in de jaren 1920 opnieuw geïntroduceerd door de beroemde architect Le Corbusier. Een markant voorbeeld is de kapel in Ronchamps in Frankrijk. Niet alleen de structurele eigenschappen, maar ook het ruwe aspect van het ter plaatse gestorte beton trok hem bijzonder aan. Men noemde deze stijl trouwens het “Brutalisme”. Hoewel de architectuur van Le Corbusier nog steeds ieders bewondering wegdraagt, is de associatie tussen esthetiek en beton ondertussen toch wel grondig veranderd. Ruwheid wordt niet langer meer aangevoeld als een expressieve eigenschap maar eerder als een onvolmaaktheid.
Beton hoeft echter niet noodzakelijkerwijze grijs en ruw te zijn. De prefabindustrie heeft sinds de jaren zestig van vorige eeuw technieken ontwikkeld om aan beton een meer verfijnd uitzicht te geven. Men heeft hieraan trouwens de sprekende naam “Architectonisch Beton” gegeven. Ons land is hierbij een voorloper geweest. De ontwikkelingen in deze branche gaan nog steeds door en de leden van FEBELARCH zijn op dit gebied nog steeds nummer één in Europa, met talrijke realisaties in België en de ons omringende landen.
Architectuur is een levende kunst welke voortdurend verandert onder invloed van technologische ontwikkelingen, trends in de maatschappij, traditie, cultuur en nog andere factoren. Geprefabriceerd “Architectonisch Beton” draagt daartoe in de letterlijke en figuurlijke zin zijn “steentje” bij.

Veel gezichten

Kleuren
Met de keuze van de bestanddelen, de dosering ervan en de bewerking van de oppervlakte kan de ontwerper een grote variëteit aan kleuren realiseren.
De kleur van glad bekist beton hangt in de eerste plaats af van de fijnste bestanddelen: pigmenten, cementen, vulstoffen en zandsoorten. De tint van bewerkte betonsoorten (uitgewassen, gedompeld, gestraald of gepolijst oppervlak) hangt samen met de kleur van de grote componenten, zoals grof zand en steenslag of grind.
Oppervlakteaspecten (texturen)
Het karakter van een gebouw wordt behalve door de kleur ook bepaald door de textuur. Ook hier biedt architectonisch beton een brede waaier aan mogelijkheden. Zo wordt bijvoorbeeld onderscheid gemaakt tussen onbewerkt beton en beton dat na het ontkisten nog een bewerking ondergaat.
Voor de bewerking van het beton bestaan er verschillende werkwijzen, die elk een zeer eigen aspect geven aan het architectonische beton:
Licht of sterk uitgewassen beton
Op de wanden van de bekisting wordt een product aangebracht dat de hydratatie van het cement desactiveert, vertraagt of zelfs helemaal tenietdoet. Na het ontkisten wordt het niet-gehydrateerde materiaal met een waterstraal weggespoeld zodat de zandkorrels of de granulaten zichtbaar worden.
Gedompeld (of gezuurd) beton
Beton dat behandeld wordt met een zuuroplossing krijgt een zeer fijnzanderige structuur.
Gestraald beton
Het te bewerken oppervlak wordt onder hoge druk met staalgrit gestraald. Licht zandstralen zorgt ervoor dat de zandkorrel zichtbaar wordt; bij grondig stralen komen de granulaten aan de oppervlakte.
Gepolijst beton
Gepolijst beton heeft een effen oppervlak met een al dan niet uitgesproken glans als resultaat. Het polijsten gebeurt in verschillende stappen waarbij een steeds fijnere oppervlaktestructuur en een steeds hogere glans bekomen wordt.
Profilering
Een ontwerper die een gevel levendiger wil maken, kan de elementen profileren. Hij kan bijvoorbeeld kleine volumes laten uitsteken als een rib, of hij kan in het midden van vlakken uitsparingen open laten. Dergelijke profileringen creëren een lichtspel (tekeningen en geometrische vormen) dat het ontwerp van de architect reproduceert. Sommige gespecialiseerde leveranciers nemen een aantal profileringen op in hun catalogi, maar meestal worden profileringen gewoon op bestelling gemaakt. Een ander type profileringen wordt verkregen door inwerking. Ook de plaatsing van decoratieve elementen (zoals stenen of keien) op de bodem van de bekisting of de gietvorm kan een aantrekkelijk resultaat opleveren.
Combinatie met andere materialen
Geprefabriceerde gevelelementen kunnen ook bekleed worden met andere materialen zoals keramiektegels, bakstenen of natuursteen. Deze materialen worden dan op de bodem van de mal geplaatst en ingebetonneerd in de elementen.
Vorm van de elementen

Voor de vormgeving van de elementen zijn de schetsen van de architect en de technische studies samen doorslaggevend. De algemene vorm moet op een eenvoudige manier bekist en vooral ontkist kunnen worden. Voor de bekisting van de elementen komen heel verschillende materialen in aanmerking: staal, hout, plastiek, piepschuim, gegoten polystyreen, polystyreen voorzien van snijwerk, rubber, elastomeer. Wat er uiteindelijk gekozen wordt, hangt af van het aantal te vervaardigen stukken en van de complexiteit van het eindproduct (zoals details, finesse van het gietwerk, enzovoorts).

De betonindustrie is erg flexibel. Vroeger was de minimumserie twintig of dertig elementen om economisch aantrekkelijk te blijven, terwijl nu relatief gemakkelijk kleinere series gemaakt worden.